دانشنامه سعدی

دانشنامه سعدی

تدوین دانشنامه تخصصی پیرامون شاعران و نویسندگان بزرگ جهان در دنیای غرب سال هاست که در جهت شناختن و شناساندن شخصیت، تاریخ و آثار شاعران و نویسندگان بزرگ در حال تدوین است و شاعران بزرگی چون شکسپیر، گوته، دانته، شیلر، هومر و… دارای دانشنامه ها و فرهنگ های گوناگونی با رویکردهای مختلف تاریخی، فرهنگی، جغرافیایی، زبان شناسی، هنری، هرمنوتیک و تطبیقی هستند.

تدوین دانشنامه تخصصی پیرامون شاعران و نویسندگان بزرگ جهان در دنیای غرب سال هاست که در جهت شناختن و شناساندن شخصیت، تاریخ و آثار شاعران و نویسندگان بزرگ در حال تدوین است و شاعران بزرگی چون شکسپیر، گوته، دانته، شیلر، هومر و… دارای دانشنامه ها و فرهنگ های گوناگونی با رویکردهای مختلف تاریخی، فرهنگی، جغرافیایی، زبان شناسی، هنری، هرمنوتیک و تطبیقی هستند. تنها یک پژوهش مختصر در سایت های اینترنتی مربوط به این بزرگان ما را با فهرست منابع متعدد روبه رو می کند، اما در مورد شاعران بزرگ زبان فارسی اگر چه پژوهش های ارجمند تک نگاری، تطبیقی و نقادانه تدوین و چاپ و منتشر شده است، اما تاکنون هیچ یک از شاعران دارای دانشنامه مستقل و تخصصی نیستند.

دانشنامه های تخصصی کتاب های مرجعی هستند که کلیه اطلاعات مورد نظر مربوط به یک موضوع را به خوانندگان ارایه می کنند و علاقه مندان را با کلیات مباحث مربوط به موضوع آشنا می کنند و متخصصان را به منابع اصلی تحقیق ره می نمایند. تدوین دانشنامه سعدی نیز از این دیدگاه می تواند گامی مؤثر در وادی سعدی پژوهی و سعدی شناسی باشد.

پیشینه تحقیق و ضرورت تدوین دانشنامه سعدی

اگر چه تاکنون مقالات و کتاب های متعددی پیرامون زندگی و آثار سعدی، نگاشته شده و برخی مفاهیم موجود در کلیات سعدی مورد بحث و بررسی پژوهشگران و سعدی شناسان قرار گرفته و موجب شناخت هر چه بیشتر این شاعر گرانسنگ زبان و ادبیات فارسی گردیده، اما تاکنون هیچ یک از تحقیقات موردی به صورت مجموعه ای مدون و جامع پیرامون زندگی و آثار سعدی در قالب «دانشنامه سعدی» نگنجیده است. براساس فرهنگ سعدی پژوهی تألیف دکتر کاووس حسن لی از سال ۱۳۰۰ تا ۱۳۷۵، در مورد سعدی ۵۷۶ مقاله و ۱۰۰ عنوان کتاب (۴۸ عنوان کلیات، گلستان، بوستان، غزلیات گزیده ها و ۵۲ مورد کتاب پیرامون زندگی و آثار سعدی) منتشر شده است.

با رجوع به کارنامه تنک مایۀ سعدی پژوهی در ایران ضرورت پرداختن به سعدی و آثار او به نیکی هویدا می گردد: تعداد مقالات نگاشته شدۀ موجود پیرامون سعدی از سال ۱۳۰۰ تاکنون از مرز ۱۰۰۰ مقاله در نمی گذرد و تعداد کتاب های منتشر شده نیز در همین فاصلۀ زمانی بیش از ۲۳۰ عنوان نیست. بنابراین تدوین دانشنامه تخصصی جهت ارایه کلیۀ اطلاعات مورد نظر پیرامون سعدی به شکل بنیادین، علاوه بر آشنایی علاقه مندان با کلیات مباحث مربوط به موضوع، متخصصان را به منابع اصلی تحقیق ره می نماید.

براساس انتشار مراجع اصلی پیرامون سعدی، شاید بتوان با کمی تسامح سعد ی پژوهی را به ۴ دوران به شرح زیر تقسیم بندی نمود:

۱) دوره تکوین (۱۳۲۰ ۱۳۰۰)

فراهم آمدن زمینه چاپ کتاب در ایران، توجه به آثار سعدی جهت انتشار در سطح جامعه و نهادهای مدنی مدرن از جمله مدارس، برگزاری جشن هفتصدمین سال تألیف بوستان و گلستان و انتشار مجموعه مقالات ارزشمند استادان طراز اول ادبیات فارسی همچون: علامه قزوینی، عباس اقبال، ملک الشعراء بهار، علی اصغر حکمت، رضا زاده شفق، بدیع الزمان فروزانفر، رشید یاسمی به کوشش حبیب یغمایی در«سعدی نامه» و انتشار «گلستان» به تصحیح عبدالعظیم قریب و گلستان و بوستان به تصحیح محمد فروغی از ویژگی اصلی این دوره است.

۲) دوره تدوین (۱۳۵۰ ۱۳۲۰)

در این دوره بیش از سی عنوان کتاب ویژه سعدی منتشر می شود که با توجه به تعداد عنوان کتاب های چاپی در آن دوران قابل توجه است.آثار این دوران نشان می دهد که علاوه بر رشد کمی تدوین کتاب های پیرامون سعدی از نظر کیفی نیز آثار ارزشمندی تألیف شده است که می توان از جمله به انتشار کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی اشاره نمود که از آن پس تاکنون مورد اقبال و مراجعه سعدی پژوهان قرار گرفته است و علیرغم وجود نسخه های پراکندۀ تصحیح شده، هم چنان این نسخه بیش از دیگر نسخه ها از اعتبار و اهمیت برخوردار است. به عبارتی دیگر پس از گذر قریب به هفتاد سال، نسخه ای از کلیات سعدی تصحیح نشده که مورد نظر اجماع سعدی پژوهان ایران باشد و هم چنان مرجع همگان، نسخۀ تصحیح شدۀ محمدعلی فروغی است.

هم چنین تصحیح «گلستان» به وسیله دکتر محمدجواد مشکور، ترجمه «شرح سودی برگلستان»، تصحیح «گلستان و بوستان» توسط رستم علی یف، «گلستان سعدی» با مقابله با نسخ خطی و ده نسخه چاپی نورالله ایران پرست، متن کامل دیوان شیخ اجل توسط مظاهرمصفا، «متنبی و سعدی»، نوشته دکتر حسین علی محفوظ در«قلمرو سعدی» تألیف علی دشتی، «مکتب سعدی» کشاورز صدر و… از جمله آثار این دوران هستند…

دانلود کامل این مقاله : نوآوري در سعدي پژوهي

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>